«Жұмыс істейтін жастарға сатып алу құқығынсыз тұрғын үй жалға беру» бағдарламасы жабылып жатыр. Енді ай сайынғы төлемі 5000 теңгеден басталатын арзан жалға берілетін пәтер болмайды деген сөз.

Бұл туралы премьер-министрдің орынбасары Аида Балаева хабарлады.

Бағдарлама заңнамадағы өзгерістерге байланысты жабылады: оның ережесі ресми түрде күшін жойды.

Бұл қандай бағдарлама еді

Бағдарлама 2019 жылдан бастап Астана, Алматы және Шымкентте жұмыс істеді.

Билік жас мамандар ипотеканың бастапқы жарнасына ақша жинау үшін сатып алу құқығынсыз пәтер жалға беретін. 

Шарттары өте қолжетімді болды:

  • Төлем: айына 5000–15 000 теңге.
  • Жалға алу мерзімі: 3 жылға дейін.
  • Тұрғын үй: мемлекеттік қордан, жаңа құрылыстан.

Кім қатыса алды

Қатысушыларға қойылатын талаптар мынадай еді:

  • Жасы: 35 жасқа дейін.
  • Соңғы 2 жылда жеке баспанасы болмауы керек.
  • Жұмысшы мамандық.
  • Қалада кемінде 2 жыл тұрақты тіркелген.
  • Табыс: 40 АЕК-тен төмен емес (173 мың теңгеге жуық).
  • Білімі: кемінде орта арнаулы. 

Билік пәтерлерді ұпай бойынша үлестіретін. Мыналарды ескеретін:
— мамандық,
— отбасы және балалар,
— еңбек өтілі,
— өтінім беру күні.

Бағдарламаны 10 мыңнан астам адам пайдаланды. 

Бағдарлама неге жабылды

Негізгі идея — аз төлеп, үйге ақша жинау. Бірақ іс жүзінде олай болмады.

1. Қатысушылар ақша жинамады. 
Көбі болашақ ипотека үшін қаражат жинамаған.

2. Көшкісі келмеді. 
Жалға алу мерзімі аяқталған соң кейбірі пәтерді босатудан бас тартқан немесе ұзақ көшпей қойған.

3. Қосалқы жалгерлікпен айналысқан. 
Мұндай жағдайлар да болған, бағдарламаның мақсатын бұзған.

Осы мәселелерді шешу үшін 2023 жылы талаптар қатаңдады:

  • Жалға алу мерзімі 5 жылдан 3 жылға қысқарды.
  • Отбасы банкте міндетті түрде жылына кемінде 170 АЕК (шамамен 735 мың теңге) жинау керек.
  • Келісімшарт 1 жылға жасалып, жинақ болған жағдайда ғана ұзаратын.

Қазіргі жалға алушылар не істейді

Келісімшарт әлі күшінде болса, мерзімі аяқталғанша тұра алады.

Мерзімі аяқталса, көшу қажет. Ұзарту немесе ерекше жағдайлар болмайды.

— Қатысушылар пәтерді өзінде қалдырғысы келгенін түсінеміз. Бірақ мемлекет шешімі заңға және баршаға ортақ тең ережеге негізделуге тиіс. Келісімшарт пен ережеде сатып алу мүмкіндігі болмаса, оны жекелеп өзгерту — басқа азаматтар мен бағдарлама қатысушыларына жасалған әділетсіздік, — деп атап өтті Аида Балаева.

Билік жастарға оның орнына не ұсынады

Жастарды қолдау толық тоқтамайды. Қазақстанның басқа өңірлерінде мөлшерлемесі 5–6 % және бастапқы жарнасы 10 % болатын ипотекалық бағдарламалар бар.

Олардың қатарында: «Алматы жастары», «Елорда жастары», «Сыр жастары», «Қостанай жастары», «Наурыз» және басқалары.

Жастарға арналған өңірлік бағдарламалардың толық тізімін мына сілтемеден таба аласыз

Пәтерлердің тағдыры

Бос қалған тұрғын үйлер мемлекеттік қорда қалады. Оларды әрі қарай пайдалану туралы шешімді әкімдіктер қабылдайды. Негізгі нұсқа — кезекте тұрған азаматтарға беру.

Пайдалы материалдар:
Қазақстандағы жастарға арналған ипотека — 2026
Биыл мемлекет беретін пәтерді қалай алуға болады
Жалға берілетін пәтерді үлестіру тоқтады
Жаңа жалға алу ережесі және сот арқылы шығарып жіберу: нарыққа не болады