Көбі пәтерді ипотека арқылы алатын адамға сату қиын әрі қауіпті деп ойлайды. Шын мәнінде ипотекалық мәміле кәдімгі сатып алу-сату рәсімінен аса ерекшеленбейді.

Мәміле қалай өтетінін, ақша қашан түсетінін және қандай қауіп бар екенін түсіндіреміз.

Пәтерді ипотека арқылы алатын клиентке сатқан дұрыс па?

Иә. Қазір шамамен әр үшінші мәміле ипотека арқылы жасалады. Мұндай сатып алушыдан бас тартсаңыз, пәтерді ұзақ сатуыңыз мүмкін.
Ең бастысы — сатып алушының мәмілеге шынымен дайын екеніне көз жеткізу. Ол үшін банктің ипотеканы алдын ала мақұлдаған шешімін көрсетуді сұраңыз. Бұл банк оның табысын тексеріп, белгілі бір сомаға несие беруге дайын екенін білдіреді.

Банк алдын ала мақұлдаған болса мәміле жылдам өтеді, оның бұзылып қалу қаупі азаяды.

Ипотекалық мәміленің кәдімгіден айырмашылығы қандай

Сатып алушы пәтерді таңдап, тараптар бағамен келіскеннен кейін сатушы:

  • пәтерді бағалаушыға көрсетуі;
  • банкке қажет құжаттардың көшірмесін ұсынуы қажет.

Бағалау рәсімі әдетте бір сағаттан аспайды.

Ипотекалық мәміле қалай өтеді

1. Сатып алушы пәтер таңдайды
Тараптар баға мен мәміле шарттарын келіседі.
Қажет болса кепілақы рәсімдеуге болады. Алайда оны банк ипотеканы мақұлдағаннан кейін берген дұрыс. Ақша беру рәсімін жазбаша түрде бекіткен жөн.

2. Пәтерді бағалау
Бағалаушы пәтерді қарап шығады, суретке түсіреді және бағалау есебін дайындайды. Сол есепке қарап, банк несие сомасын анықтайды.
Бағалаушының қызмет ақысын сатып алушы төлейді.

3. Құжаттарды тексеру
Сатып алушы құжаттардың көшірмесін банкке ұсынады. Объект банктің талаптарына сай болса, банк ипотеканы мақұлдайды.
Банк мынадай құжаттарды сұрайды:
меншік құқығын растайтын құжат (сатып алу-сату, айырбастау немесе сыйға тарту шарты);
пәтердің техникалық жоспары (жер үй болса, техникалық паспорт және жер телімінің мемлекеттік акті);
ауыртпалықтың жоқтығы және техникалық жағдайы туралы анықтамалар.

4. Шартқа қол қою
Мәміле нотариус арқылы рәсімделеді. Банк несиені мақұлдағаннан кейін банк сатып алушыға кепілхат береді. Бұл — сатып алу-сату келісімшарты тіркелген соң сатушыға ақшаны аудару жөніндегі банктің міндеттемесі.

Ипотекалық мәміле үшін нотариус тарифі төмен — 12 орнына 4 АЕК. 2026 жылы бұл 17 300 теңгені құрайды.
Қызық болуы мүмкін: 2026 жылы нотариуста мәміле жасау қанша тұрады

5. Ақша аудару
Сатып алу-сату келісімшарты тіркелгеннен кейін банк сатушыға толық соманы аударады.
Ережеге сәйкес бұл үшін 14 күнге дейін уақыт беріледі. Алайда іс жүзінде ақша көбіне 2–3 күн ішінде түседі.

Пәтерді ипотека арқылы сату қанша уақыт алады?

Бағалаудан бастап ақша түскенге дейінгі бүкіл рәсімге 3–20 күн кетеді.
Көп жағдайда мерзім мынадай:

  • пәтер бағалау — 1–3 күн;
  • құжат тексеру және ипотека мақұлдау — 1–5 күн;
  • мәміле рәсімдеу және тіркеу — 1–2 күн;
  • ақша аудару — 14 күнге дейін.

Сатушы үшін не қауіпті

  • Мәміленің жүзеге аспай қалуы

Негізгі қауіп — банктің сатып алушыға ипотеканы мақұлдамауы. Мұндай жағдайда мәміле жасалмайды, ал сатушы уақыт жоғалтады.
Сондықтан сатып алушыдан банк алдын ала мақұлдады ма, бірден сұраған дұрыс.

  • Ақшаның кешігуі

Банк ақшаны аудармай қояды деп алаңдаудың қажеті жоқ. Сатып алу-сату келісімшарты тіркелгеннен кейін банк өз міндеттемесін орындауға міндетті.

  • Құжаттардың көшірмесін беру қауіпті ме

Жоқ, қауіпсіз. Құжаттардың көшірмесіне қарап банк пәтерді тексереді.
Қосымша сақтық шарасы ретінде:

  • құжаттарды банк менеджеріне жеке өзіңіз тапсыра аласыз;
  • көшірмелердің үстіне «Банк үшін» деп жазып қоюға болады.

Мұндай жағдайда құжаттарды басқа мақсатта пайдалануға келмейді.

Қызық болуы мүмкін:
Қазақстанда ипотека салығынан шегерім 2029 жылы қайта енеді
20%-дық ипотека тағы кейінге шегерілді: жаңа ереже 2027 жылы күшіне енеді
Отбасы банк ипотека мөлшерлемесін көтереді