Пәтер иелерінің кооперативі (ПИК) немесе мүлік иелерінің бірлестігі (МИБ) үшін төлем — үйді күтіп-ұстауға арналған ай сайынғы міндетті жарна.
Түбіртекте «Үйге ортақ қажеттілік», «Үйді күтіп-ұстауға кететін шығын» немесе «Тұрғын үйді күтіп ұстау» деп жазылуы мүмкін. Мағынасы бір — сіз ортақ мүлікке қызмет көрсету үшін төлейсіз.

Төлемге не кіретінін, тарифті кім бекітетінін және артық төлемеу жолдарын бірге қарастырайық.

Тарифке не кіреді

Әр үйде қызмет түрі әртүрлі болуы мүмкін, бірақ тізімде кем дегенде мыналар болуы керек:

  • жарық, тазалау және жасалып жатқан жөндеу жұмыстары;
  • су, кәріз, жылу желілеріне қызмет көрсету;
  • басқарушы, бухгалтер, техник қызметкерлердің жалақысы;
  • есептегіш құралдарды, өрт және желдету жүйелерін жөндеу және қызмет көрсету;
  • ПИК немесе басқарушы компания кеңсесін жалға алу/қызмет көрсету.

Тарифті кім бекітеді

Заң бойынша тарифті тұрғындар жалпы жиналыста бекітуге тиіс. Бұл — маңызды мәселе, өйткені пәтер иелерінің жиналысы әр үйдегі ең жоғарғы басқару органы саналады.

Көп дауыс жинаған (51%) тұрғындар мыналарға құқылы:

  1. ПИК немесе МИБ тарифін бекітуге;
  2. мердігер таңдауға;
  3. қажет қызмет тізімін анықтауға;
  4. қажетсіз сервистерден бас тартуға.

Тұрғындар белсенді болмаса, төраға тарифті келісімсіз көтеруі мүмкін. Бұл — заңсыз. Хаттама, есеп талап етіп, тұрғын үй инспекциясына шағымдануға болады.

Тарифтің өсуіне не әсер етеді

  • Қызмет санының артуы (күзет, бейнекамералар, абаттандыру).
  • Материал, жалақы, электр энергиясы бағасының өсуі.
  • Ескі үй — жөндеу жұмыстары көбірек қажет.
  • Коэффициенттер — қабат саны мен үйдің салынған жылына байланысты үстемеақы.
  • Басқарушы компания (МИБ басқа ұйымды жалдаса).
  • Күрделі жөндеу жұмыстарына арналған қор — міндетті жинақ.
  • Жаңарту — жаңа лифт немесе бөліп төлеумен жасалатын күрделі жөндеу жұмыстары.
  • Ашық түрде есеп бермеу — тұрғындар қаражат қайда жұмсалатынын әрдайым біле бермейді.

Аз төлеуге бола ма

Иә, шығынды бақылап, үй басқаруға қатыссаңыз. Не істеу керек:

  1. Түбіртекті тексеріңіз. Нақты не үшін төлеп жатқаныңызды анықтаңыз.
  2. Қаржылық есепті талап етіңіз. Заң бойынша басқарушылар ай сайын есеп беруге міндетті.
  3. Жиналыс өткізіп, тиімді шешім қабылдаңыз. Тек осылай тариф мөлшерін төмендетуге немесе қажетсіз қызметтерден бас тартуға болады.
  4. Ашық сметасы мен нақты мерзімі жоқ қымбат жобаларға келісім бермеңіз.
  5. Жөндеу жұмысын, атқарылған жұмыстар актісін, мердігерлерді қадағалаңыз.

Төлемнің өсіп жатқаны — шындық. Бірақ оның мөлшеріне тұрғындар әсер ете алады. Қатыспасаңыз, сіз үшін басқа біреу шешім қабылдайды. Қатыссаңыз, шығынды бақылап, сапаны талап ете аласыз.

Жаңа заңмен бірге не өзгерді

Былтыр қыркүйекте тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласына өзгеріс енді. Енді үйді күтіп-ұстау тарифі айлық есептік көрсеткішке (АЕК) байланысты. Тариф жыл сайын АЕК-пен бірге 2–4 теңгеге өсіп отырады. Ең төменгі тарифті жергілікті әкімдік белгілейді.
Мысалы, Алматыда ең төменгі тариф 40 тг/ш.м болса, 2026 жылы ол шамамен 43 тг/ш. м дейін көтерілуі ықтимал.

Сонымен қатар күрделі жөндеу жұмыстарына арналған ай сайынғы жинақ жарнасы қалады. Бұл төлем «Тұрғын үй қатынастары туралы» заңмен бекітілген (0.005 АЕК, яғни 21.63 тг/ш.м.).
Мысалы, ауданы 70 ш.м пәтері бар иесі күрделу жөндеу жұмыстарына ай сайын 1514 теңге төлейді.

Бұл екі төлем міндетті. Әр үйде болуға тиіс. Тұрғындар оларды төлеуге міндетті. Төлемеген жағдайда басқарушы сотқа жүгінуі мүмкін.

Сонымен қатар үшінші — мақсатты жарна пайда болды. Оны тұрғындар өз қалауы бойынша бекітеді. Мысалы: құбырларды ауыстыру, бейнебақылау орнату, көгалдандыру, аула жиһазын бояу және т.б.

Пайдалы материалдар:
Тұрғын үй кезегі: тізімді қалай тексеруге болады
Пәтердің техникалық паспорты: күші жойыла ма, қала ма?
Жеңілдікті ипотека: өтінім қабылдау қашан басталады