Үкімет әр қарыз алушы үшін несиенің ең жоғары сомасына лимит қоймақшы. Лимит әр адам үшін жеке есептеледі және оның ресми табысына байланысты болады. Белгіленген шектен асатын кез келген несиені рәсімдей алмайды.

Несиеге қойылатын жаңа шектеулер

Ұлттық банк қаулы жобасын 20 мамырда жариялады.

Негізгі өзгеріс — табысқа шаққандағы қарыз коэффициенті (ТҚК).

Әр тұрғында жеке несие лимиті болады, ол ресми табысқа байланысты. Егер барлық несие мен жаңа қарыздың жалпы сомасы осы шектен асып кетсе, банк ипотека да, автокредит те, қарапайым несие де бермейді.

Билік ұжатты қабылдаса, жаңа ереже 2027 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енеді.

Табысқа шаққандағы қарыз коэффициенті деген не

Несие алу үшін өтінім жібергенде банк адамның ай сайын төлем жасау мүмкіндігін тексереді: жалақысы несиені өтеуге жете ме, соған қарайды. Ереже бойынша табыстың жартысынан көбі барлық несиені төлеуге кетпеуі керек.

Енді банктер қарыздың жалпы көлемін де ескереді: Ұлттық банк қарыз коэффициентінің шекті деңгейін белгілеуді ұсынып отыр. Ол қарыз алушының сегіз жылдық табысынан аспауы қажет.

Яғни, жалпы қарыз мөлшері адамның ресми жылдық табысынан сегіз есе артық болмауға тиіс.

Есептеу кезінде барлық қолданыстағы несие ескеріледі:

  • ипотека,
  • автокредит,
  • бөліп төленетін несие,
  • микроқарыз,
  • кешіктіріп төлеу.

Бұл ретте несиенің бастапқы сомасы емес, жаңа өтінім берген кезде қалған қарыз мөлшері есепке алынады. Яғни әлі қанша төлеуі керек екені анықталады.

Ұлттық банк ТҚК есептеудің формуласын жариялады:
ТҚК = (БС + ЖҚС)/ЖЖТ)
ТҚК — табысқа шаққандағы қарыз коэффициенті
БС — қарыз алушының өтелмеген барлық несие мен микронесиесі бойынша берешек сомасы (мерзімі өткен қарыздарды қосқанда);
ЖҚС — жаңа қарыз сомасы;
ЖЖТ — қарыз алушының жалпы жылдық табысы (орташа айлық табысты 12-ге көбейту арқылы есептеледі).

Біздің есеп бойынша бұл былай жұмыс істейді: айлық 500 мың теңге болса, онда оның жылдық табысы — 6 млн теңге.
Демек барлық несие бойынша ең жоғары жалпы лимит 48 млн теңгені құрайды.

Мысалы, адамның мынадай өтелмеген қарыздары бар делік:

  • автокредит — 15 млн теңге;
  • жөндеу жұмыстарына алған несие — 5 млн;
  • бөліп төлеу арқылы алынған техника — 350 мың.

Жалпы қарыз — 20.35 млн теңге.

Ол ипотека рәсімдегісі келсе, банк қалған лимитті есепке алады.

Яғни, ол үшін ипотеканың ең жоғары сомасы 27.6 млн теңге болады.

Жалпы қарыз 48 млн теңгеден асса, банк жаңа несие бермейді.

Несие алу қиындай ма?

Қарыз жүктемесі жоғары болса, несие алу қиындай түседі.

Әзірге билік ипотека немесе басқа несие үшін жеке лимит енгізбейді, шектеу барлық несие үшін ортақ болады.

Бірақ Ұлттық банк кейін ипотека немесе автонесие бойынша талапты күшейтуі мүмкін.

Болашақ ипотека алушылар нені білуі керек

Ипотека рәсімдегенде банк мыналарға бұрынғыдан мұқият қарайды:

  • ресми табыс;
  • қолданыстағы несие саны;
  • кредит тарихы;
  • қарыз жүктемесі.

Ипотека алуды жоспарлап жүргендер мынаны алдын ала істеген жөн:

  • ұсақ мен бөліп төленетін несиелерді жабу;
  • мерзімін өткізіп алмау;
  • ресми табысты растау.