Баспанаңыз қандай жағдайда ипотека рәсімдеуге кедергі болатынын және қай кезде банк оған мән бермейтіні қарастырайық.

Екінші деңгейлі банктегі ипотека

Қарапайым банкте коммерциялық ипотека рәсімдегенде пәтер санына шектеу жоқ.
Заң ипотеканың санын шектемейді. Екі, үш немесе одан көп ипотеканы қатар төлеуге болады.

Ең басты талап — төлем қабілеті. Банк қарыз алушы барлық несиені төлегеннен кейін күнделікті өміріне жеткілікті қаражаты қалатынына көз жеткізуі керек.
Сондықтан несие көп болса жаңасын рәсімдеу қиындай түседі.

Негізгі талап — барлық несие бойынша ай сайынғы төлем табыстың 50 %-ынан аспауға тиіс.

Ұлттық банк жалпы қарыз көлеміне жеке лимит енгізуді ұсынып отыр.
Билік бұл жобаны қабылдаса, 2027 жылдың 1 қаңтарынан бастап банктер тек ай сайынғы төлемді емес, қарыз алушының барлық қарызын есепке алады.

Қарыз алушының жалпы қарызы бір жылдық табысынан сегіз есе көп болмауға тиіс.

Мысалы, айлық табыс 500 мың теңге болса, жылдық табыс 6 млн теңгені құрайды. Барлық несие бойынша жалпы қарыз 48 млн теңгеден аспауға тиіс.

Есепке мыналар кіреді:

  • ипотека,
  • автокредит,
  • тұтынушылық кредит,
  • бөліп төлеу,
  • микроқарыз,
  • мерзімі өткен қарыз.

Лимиттен асса банк жаңа несие бермейді.

Мемлекеттік ипотека

Мұнда шектеу бар.
Негізгі талаптардың бірі — қатысушының атында тұрғын үй болмауға тиіс (соңғы бес жылда).

Бұл талап мына бағдарламаларда қолданылады:

  • «Наурыз» және «Наурыз жұмыскер»;
  • «7-20-25»;
  • «Жастары» және басқа ипотекалық бағдарламалары.

Тексеріс барысында өтініш берушінің ғана емес, жұбайының атындағы жылжымайтын мүлік есепке алынады. Сондықтан пәтер жұбайының атында болса, банк ипотека бермеуі мүмкін.

Тұрғын үй кезегі

Тұрғын үй кезегінде тұрғандар 2 немесе 5% мөлшерлемемен жеңілдікті ипотека рәсімдей алады.
Жеке баспананың болуы мұқтаждар тізімінен шығуға себеп болуы ықтимал.

Соңғы бес жыл ішінде өтініш берушінің, оның жұбайының және 18 жасқа толмаған балаларының меншік құқығында тұрғын үй болмауға тиіс.

Жалғыз тұрғын үй апатты деп танылса, бұл талап қолданылмайды.

Отбасы банктегі ипотека

Отбасы банк пәтер бұрын болса да ипотека береді.

Тұрғын үй және аралық қарыз бойынша талаптар коммерциялық банктердегідей. Ең бастысы төлем қабілетін растау қажет.

Банк қарыз алушының табысы жаңа несиені өтеуге жеткілікті екенін және барлық несие бойынша ай сайынғы төлем табыстың 50%-ынан аспайтынын тексереді.

«Ұмай» ипотекасы

«Ұмай» ипотекасы — Отбасы банктің жұмыс істейтін әйелдерге арналған жеңілдікті бағдарламасы. Бұл бағдарламада тұрғын үйдің болмауы туралы талап жоқ.

Әйел адам бірінші, екінші және үшінші пәтерін сатып ала алады немесе тұрғын үй жағдайын жақсарту үшін бағдарламаны пайдалана алады.

Өтінім қабылдау биыл шілде—тамызда басталады.

Негізгі шарттар:

  • ең жоғары қарыз сомасы — 50 млн теңге;
  • мерзімі — 25 жылға дейін;
  • бастапқы жарна Алматы мен Астанада 20%-дан, басқа өңірлерде 15%-дан басталады;
  • жаңа құрылыстан пәтер алуға болады, ал екінші нарықта 2016 жылдан кейін салынған үйдегі пәтерлер ғана жарамды.

«Өз үйім» ипотекасы

Бұл — Отбасы банктің тағы бір бағдарламасы. Мұнда да тұрғын үйдің болуы ипотека рәсімдеуге кедергі емес.

Мөлшерлеме — 6–7%, жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесі (ЖТСМ) — 6.2–9%. Кейін мөлшерлеме 3.5—5%-ға дейін төмендейді, ал ЖТСМ 3.6–6.9% аралығында болады.

«Өз үйім» бағдарламасы арқылы банк серіктес құрылыс компанияларының дайын немесе салынып жатқан тұрғын үй кешендерінен пәтер сатып алуға болады.