Пәтерді бейтаныс адамға жалға бергенде алаңдайсыз. Бірақ жалға алушыны алдын ала тексеріп, келісімшартты дұрыс рәсімдеп, маңызды жайттарды ескерсеңіз, көптеген мәселенің алдын алуға болады. Пәтерді қауіпсіз жалға беру жолдарын қарастырайық.

Жалға алушыны тексеріңіз

Жалға алушының жеке куәлігін сұраңыз. Пәтерде тұратын барлық адамның аты-жөнін, ЖСН-ін және жеке деректерін жазып алыңыз.
ЖСН арқылы адам атқарушылық iс жүргiзуден өтіп жатыр ма, қарыздары бар ма, жоқ па тексеруге болады:
1. АІЖО ААЖ ресми сайтына кіріңіз.
2. «Борышкерлер мен тыйымдар тізілімі» бөлімін ашыңыз.
3. ЖСН-ді жазып, «Іздеу» батырмасын басыңыз.

Адамның Қазақстаннан шығуына шектеу қойылған тұлғалар тізімінде бар-жоғын тексеруге болады. eGov.kz сайтына кіріп, «Елден шығуға тыйым салынғанын тексеру» қызметін таңдаңыз да, ЖСН-ді енгізіңіз.

Жалға алушыдан сотталмағаны туралы анықтама беруін сұрай аласыз. Оны eGov.kz немесе eGov Mobile қосымшасы арқылы алуға болады.

Жалға алушының жұмыс орнын және тіркелген жерін біліп алыңыз. Сұрақ қоюдан ұялмаңыз — пәтеріңізде кім тұратынын білуге толық құқығыңыз бар.

Жалға алушының цифрлық құжаттарын телефонға сақтап немесе жеке куәлігін суретке түсіріп алыңыз.

Келісімшарт жасаңыз

Жалға алу келісімшарты — меншік иесінің негізгі қорғанысы. Онда жалға алу мерзімі, төлем мөлшері мен төлеу күні, депозит, келісімшартты бұзу шарттары және тараптардың жауапкершілігі жазылады.
Жалға алу мерзімі бір жылдан аз болса, нотариустың қажеті жоқ — жазбаша келісімшарт жеткілікті.

Пәтердің жағдайын түсіріп алыңыз

Қабылдау-тапсыру актісін жасап, пәтердегі жиһаз бен тұрмыстық техниканың тізімін жазыңыз. Қымбат заттардың маркасы мен моделін де жазған дұрыс.
Жалға алушы қоныстанғанға дейін пәтерді фото және видеоға түсіріп алыңыз. Әсіресе қабырғаларды, еденді, сантехниканы, жиһаз бен тұрмыстық техниканы түсіріңіз. Кейін қандай да бір зақым жалға алу кезінде пайда болғанын дәлелдеуге көмектеседі.

Актіге су, электр энергиясы және газ есептегіштерінің көрсеткішін жазыңыз. Осы сәттен бастап шығынды жалға алушы төлейді (тараптар осылай келіссе).

Krisha.kz заңгерлері келісімшарттардың үлгісін жасады. Оны жүктеп алып, қажет мәліметті толтыра аласыз: Жалға алу келісімшарты мен мүлікті қабылдау-тапсыру актісінің үлгілері.

Депозит алыңыз

Депозит — қарыз болса немесе мүлік бүлінсе сізді қаржылық тұрғыдан қорғайтын қаражат.
Келісімшартқа депозиттің мөлшері мен оны қайтару шартын қосыңыз. Мысалы, жалға алушы пәтерден көшіп кеткеннен кейін, қарызы болмаса және жиһаз бен техникаға зақым келмесе, депозит қайтарылады.

Көбінесе депозит мөлшері бір айлық жалға алу ақысына тең.

Қосалқы жалға беруге тыйым салыңыз

Пәтеріңіздің басқа адамдарға қайта жалға берілгенін қаламайсыз ба? Онда келісімшартқа қосалқы жалға беруге тыйым салынатынын және пәтерді басқа біреуге тек сіздің келісіміңізбен беруге болатынын жазыңыз.
Келісімшартта мұндай тармақ болмаса, онда қосалқы жалға беруге тыйым салынбаған болып есептеледі. Мұны есте сақтаған жөн.

Темекі шегуге тыйым салыңыз

Темекі түтіні пәтерді тез бүлдіреді: қабырғалар мен төбелер сарғайып, түтіннің иісі жиһаз бен тоқыма бұйымдарға сіңіп қалады.
Кейін жөндеу жұмыстарын жасап, жағымсыз иіспен күрескіңіз келмесе, келісімшартта пәтердің ішінде және балконда темекі шегуге болмайтынын бірден көрсетіңіз.
Тыйымды бұзудың салдарын да жазыңыз — мысалы, келісімшартты мерзімінен бұрын бұзу және залалды өтеу.

Тіркеу туралы ұмытпаңыз

Жалға алушы пәтерде бір айдан көп тұратын болса, ол тұратын жері бойынша уақытша тіркелген болуы қажет. Меншік иесі өз пәтерінде тұратын адамдарды тіркеуге міндетті.
Жалға алушы шетел азаматы болса, меншік иесі көші-қон қызметіне хабарлауы керек.
Тіркелмесе меншік иесіне салынатын айыппұл — 10 АЕК, яғни 43 250 теңге.

Салық төлеңіз

2026 жылдан бастап меншік иесі тұрғын үйді өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам ретінде жалға бере алады. Маңызды шарт: табыс айына 300 АЕК-тен, яғни 1 297 500 теңгеден аспауы керек.
Жеке кәсіпкер ретінде тіркелудің қажеті жоқ.
Өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам табысының 4%-ын төлейді. Бұл салық емес, әлеуметтік төлем.

Толығырақ: Өзін-өзі жұмыспен қамтушы және жалға беру: жеке кәсіпкер болмай пәтерді қалай жалға беруге болады

Пәтерді сақтандырыңыз

Бұл міндетті емес, бірақ төтенше жағдай кезінде көп көмегі тиеді. Су басу, өрт және басқа келеңсіз жағдайлардан сақтандыру полисі қорғай алады. Сақтандыру рәсімдегенде полистің жалға берілетін пәтерге қолданылатынын және жалға алушының кінәсінен болған залалды өтейтінін тексеріңіз.
Көршілерге келтірілуі мүмкін залалға байланысты азаматтық-құқықтық жауапкершілікті бөлек сақтандыруға да болады.

Қызық болуы мүмкін:
Жалға берілетін пәтер күрт қымбаттады: қай жерде баға 20–30% өсті
Нотариуссыз мәміле рәсімдеп, 50 мың теңге үнемдеудің жолы
Көрші ереже бұзса қайда шағымдануға болады

Krisha.kz материалынан дәйексөз келтіру үшін редакциядан рұқсат алу қажет. Krisha.kz материалын пайдаланғанда бірінші абзацта міндетті түрде сілтеме болуы керек!