Пәтер сатып алғалы жүрсіз бе? Ақшаны беруге асықпаңыз. Алдымен құжаттарды, пәтерді және сатушыны мұқият тексеріңіз. Жан-жақты тексеріс ақшаңызды, уақытыңызды және жүйкеңізді сақтайды.

Бір күмән мәміленің қауіпті екенін білдірмейді. Бірнеше белгі болса, кідіріп, бәрін қайта тексерген дұрыс.

1-қадам. Құжаттарды тексеріңіз

Көп жағдайда күрделі мәселе құжаттардан басталады. Негізгі қауіптер:

  • Сатушының пәтерге иелік ету құқығын растайтын құжаты жоқ. Мысалы, сенімхат күмән тудырады, жұбайының келісімі жоқ немесе мұрагерлік әлі рәсімделмеген. Мұндай мәміле кейін сотта дауласуға себеп болуы мүмкін.
     
  • Сатушы тек құжаттардың көшірмесін көрсетеді. Құжаттардың түпнұсқасын көрмейінше, мәміле жасамаңыз.
     
  • Пәтерге тыйым салынған, кепілде тұр немесе басқа ауыртпалық бар. Иесі тыйымды мәміле жасалғанға дейін алуға тиіс. Қазір кепілді көбі сатып алушының кепілақысымен өтейді. Мұндай жағдайда аса мұқият болып, есеп айырысу тәртібі мен кепілден алып тастау шарттарын келісімшартта нақты жазған жөн.
     
  • Меншік иелерінің арасында кәмелетке толмаған бала бар, құжаттар толық рәсімделмеген. Мұндай мәміле жарамсыз деп танылуы мүмкін.

2-қадам. Пәтер мен үйді қарап шығыңыз

Құжаттар дұрыс болғанның өзінде, жылжымайтын мүліктің өзінде мәселе болуы мүмкін:

  • Үй бұзылады, қайта жаңарады немесе жер телімі мемлекет үшін қажет. Сатып алар алдында бұл туралы сатушыдан сұраңыз және жауабын келісімшартқа қосыңыз. Аудан қайта жаңара ма немесе мемлекет алып қоймай ма, тексеріңіз.
     
  • Иесі пәтердің жоспарын заңсыз өзгерткен. Оны заңдастыру немесе пәтерді бастапқы қалпына келтіру жаңа иесінің міндетіне айналады.
     
  • Үй апатты жағдайда немесе құрылымында күрделі ақау бар. Бұл қауіпсіздікке әсер етіп, үлкен шығынға әкелуі мүмкін.
     
  • Коммуналдық қызмет бойынша қарыз көп. Бұл қарыз бұрынғы иесіне тиесілі болғанымен, мәселені жаңа меншік иесі шешеді.

3-қадам. Сатушының әрекетіне назар аударыңыз

Кейде күмәнді белгілер келіссөз барысында-ақ байқалады:

  • Құжаттарды тексермей тұрып, сатушы ірі көлемде аванс сұрайды. Кейін мәселе туындаса, ақшаны қайтару қиын болуы мүмкін.
     
  • Келісімшартқа пәтердің бағасын арзанырақ жазуды сұрайды. Даулы жағдай болса, құжатта көрсетілген соманы ғана қайтарып ала аласыз.
     
  • Мәміле шарттарын үнемі өзгертіп отырады. Бұл жасырын мәселелердің барын көрсетуі мүмкін. Алдымен оның себебін анықтаңыз.
     
  • Асықтырып, «пәтерді қазір алып кетеді», «тексеремін деп уақыт жоғалтпаңыз» дейді. Асығыс шешім қабылдамаңыз.
     
  • Сұрақтарға нақты жауап бермейді. Пәтердің тарихын, меншік иелерінің құрамын немесе не үшін сатып жатқанын түсіндіре алмайды.
     
  • Мәмілені нотариус арқылы рәсімдеуден немесе қауіпсіз есеп айырысу тәсілдерін қолданудан бас тартады. Себебі негізсіз болса, мұндай мәміледен бас тартқан дұрыс.

4-қадам. Жаңа құрылыстан пәтер сатып алу

Тек пәтерді емес, құрылыс салушыны да тексеріңіз:

  • Тұрғын үйді тек үлестік қатысу шартымен (ҮҚШ) сатып алыңыз. Компания алдын ала, инвестициялық немесе басқа келісімшарт ұсынса, сақ болған жөн.
     
  • Құрылыс салушының үлескерлердің қаражатын пайдалануға рұқсаты бар екеніне көз жеткізіңіз. Мұны homeportal.kz тұрғын үй порталында тексеруге болады.
     
  • Құрылыс салушының тарихын зерттеңіз. Пайдалануға қанша үй бергенін, құрылыс мерзімін кешіктірді ме, жоқ па, қараңыз. Үлескерлердің пікірін, компания туралы жаңалықтарды оқып, сот дауларының бар-жоғын тексеріңіз.

Биыл құрылыс компаниясынан пәтерді қалай қауіпсіз сатып алуға болады

Ең басты ереже

Құжаттарды толық тексеріп, пәтер мен сатушының сенімді екеніне көз жеткізбейінше, ақша бермеңіз.

Сізді асықтырса, құжаттарды жасырса немесе мәміле шарттарын соңғы сәтте өзгертуді сұраса, үйді сатып алмаған дұрыс. Жақсы пәтер табуға болады, ал сәтсіз мәміленің мәселесін жылдар бойы шешуге тура келеді.

Қауіпті азайту үшін Крыша Агенттің көмегіне жүгіне аласыз. Мамандар жылжымайтын мүлік таңдауда және мәміле рәсімдеуде тәжірибесі мол, әрі дұрыс шешім қабылдауға көмектеседі.

Пайдалы материалдар:
Қазақстанда ипотеканың жоғары мөлшерлемесі өзгерді
Қазақстанда табысты растамай ипотека алуға бола ма