2027 жылы Отбасы банкіндегі депозитке аударған зейнетақы қаражатын пайдалануға берілген 6 жылдық мерзім аяқталады. Бұл ақшаны тұрғын үй алу үшін пайдаланып үлгермесеңіз, қаражат БЖЗҚ-ға қайтады.
Мұндай жағдайға жол бермеу үшін не істеу керек және бұл ақшаны қандай мақсаттарға жұмсауға болатынын қарастырамыз.

Бұл қандай ақша?

Билік 2021 жылдың қаңтарынан бастап зейнетақы жинағының жеткіліктік шегінен асатын бөлігін тұрғын үй алуға пайдалануға рұқсат берді.

2021 жылдың желтоқсанында зейнетақы қаражатын Отбасы банкіндегі депозитке аударып, кейін оны тұрғын үй қарызын алу үшін пайдалану мүмкіндігі пайда болды. Бастапқыда жинақты пайдалануға үш жыл берілсе, кейін бұл мерзім 6 жылға дейін ұзарды.

Мұндай депозиттегі зейнетақы қаражатын:
— ипотека рәсімдеп, тұрғын үй сатып алуға;
— басқа банктегі ипотеканы қайта қаржыландыруға;
— жер телімін сатып алып, үй салуға пайдалануға болады.

6 жыл қалай есептеледі?

Алты жыл қаражат депозитке түскен күннен бастап есептеледі. Зейнетақы қаражатын депозитке бір рет аударсаңыз, 6 жыл сол аударым жасалған күннен бастап есептеледі. Бірнеше рет аударым жасалған болса, әрбір аударылған соманың өз 6 жылдық мерзімі болады.

6 жылдық мерзім туралы норма Зейнетақы қаражатын пайдалану қағидаларында жазылған.

Әзірге қаражатты қайтарудың нақты бекітілген тәртібі жоқ: алғашқы 6 жылдық мерзім тек 2027 жылдың желтоқсанында аяқталады. Отбасы банкіне бейнеқоңырау арқылы хабарласқанда, қазір механизм қалай жұмыс істейтінін былай түсіндіруге болады деді.

Мысалы, зейнетақы қаражатын бірнеше рет аудардыңыз:

  • 2 млн теңге — 2021 жылдың желтоқсанында;
  • 1 млн теңге — 2022 жылы;
  • тағы 1 млн теңге — 2025 жылы.

2027 жылдың желтоқсанында 6 жылдық мерзім тек алғашқы 2 млн теңге үшін аяқталады. Егер бұл ақшаны тұрғын үй алуға пайдаланып үлгермесеңіз, аталған сома БЖЗҚ-ға қайтады.

Қалған қаражат әзірге депозитте қалады. Әр соманың өз 6 жылдық мерзімі бар.
Маңызды: кейін жасалған жаңа аударым бұрынғы қаражаттың мерзімін ұзартпайды.

Аударым жасалған күнді enpf-otbasy порталындағы «Менің өтінімдерім» бөлімінде тексеруге болады.

Мәселе неде?

Негізгі қиындық — Отбасы банкіндегі ипотекалық бағдарламалардың көбі тұрғын үй құнының 50%-ын талап етеді.

Мысалы, пәтер 30 млн теңге тұрады. 50% бастапқы жарнамен қарыз алу үшін 15 млн теңге қажет. Депозитте небәрі 5 млн теңге зейнетақы қаражаты болса, қалған 10 млн теңгені өз қаражатыңыздан қосуға тура келеді.

Қандай қарызға 50% жинақ қажет?

Тұрғын үй несиесі –
3.5–5.2% мөлшерлеме

Аралық несие –
8.5%-дан бастап

Тұрғын үй құнының 50%-ын жинау
Кемінде 3 жыл бұрын ашылған депозит
БК* 16 болуы қажет

Бірден 50%
Кемінде 6 ай бұрын ашылған депозит**
БК 5 болуы қажет

*БК — бағалау көрсеткіші. Неғұрлым жоғары болса, пайыздық мөлшерлеме мен артық төлем соғұрлым төмен болады.
**Үш жылдан кейін аралық несие тұрғын үй несиесіне ауысады, ал мөлшерлеме 3.5—5.2%-ға дейін төмендейді.

Бастапқы жарнасы аз бағдарламалар бар ма?

Иә, бар. Кейбір бағдарламада ипотека рәсімдеу үшін бастапқы жарнаның болуы жеткілікті:

  • 35 жастан аспаған, белгілі бір сала қызметкерлеріне арналған өңірлік ипотекалар — «Алматы жастары», «Елорда жастары» және т.б. — 10%-дан бастап;
  • «Наурыз» — 10–20%;
  • «30/70» — банктің серіктестерінен бірінші нарықтағы тұрғын үйді сатып алғанда 30%-дан бастап.

Талаптар әртүрлі, қарыз алушыларға қойылатын белгілі бір шарт бар. Сондықтан алдымен нақты бағдарламаға сәйкес келетініңізді тексеру қажет.

Депозитте зейнетақы қаражаты болса не істеу керек?

  1. Аударымдардың күнін тексеріңіз. Әр соманың өз 6 жылдық мерзімі бар.
  2. Қажет бастапқы жарнаны есептеңіз. Стандарт ипотека үшін бағдар ретінде тұрғын үй құнының 50%-ын алған жөн.
  3. Қанша қаражат жетпейтінін есептеңіз. Зейнетақы қаражаты жеткіліксіз болса, айырмасын өз ақшаңыздан қосуға тура келеді.
  4. Бастапқы жарнасы төмен бағдарламаларды қарастырыңыз. Оларға «Наурыз», өңірлік ипотекалар немесе «30/70» бағдарламасы жатуы мүмкін.
  5. Шешімді кейінге қалдырмаңыз. Мерзім аяқталып, ақша белгіленген мақсатқа пайдаланылмаса, ол БЖЗҚ-ға қайтады.

Кейін зейнетақы қаражатын қайтадан шешіп алуға бола ма?

Бұған сеніп қалмаған дұрыс. Қаражатты қайта алу үшін жеткіліктік шегінен асатын зейнетақы жинағы болуы қажет. 2021 жылдан бері шек бірнеше рет көтерілді. Биыл маусымда екі есе өсті. Сондықтан қазір зейнетақы қаражатын қайтадан шеше алатын азаматтар саны өте аз.

Қорытынды:

  • Депозиттегі зейнетақы қаражаты ипотека алуға кепілдік бермейді.
  • Бағдарлама 50% талап етсе, ал сізде тек 20–30% болса, жетпейтін соманы өзіңіз қосасыз. Бастапқы жарнасы төмен бағдарламалар бар, бірақ олар барлығына бірдей қолжетімді емес.
  • Алғашқы 6 жылдық мерзімі 2027 жылы аяқталатын азаматтарға қазірден бастап мерзімін тексеріп, жетпейтін соманы есептеп, тұрғын үйді уақытында сатып алу үшін қажет қаражатты толықтыра бастаған жөн.

Пайдалы материалдар:
Қазақстанда тұрғын үй нарығы бәсеңдеді
Зейнетақы жинағын енді шешіп ала алмайсыз: Отбасы банкіндегі ақшамен не істесе болады
«30/70» ипотекасы: 2026 жылы қалай жұмыс істейді
«Ұмай» ипотекасы тиімді ме: артықшылығы мен кемшілігі