Кейбір пәтерге сатып алушы тез табылады, басқаларына клиенттер қызықпайды және көбінесе сату кезінде байқалады. Бұл үйді қайта сату үшін алатын адамдар үшін маңызды. Дұрыс таңдау жасамасаңыз, ақша ұзақ уақыт тұрып қалуы мүмкін.

Мұндай қиындықтардан тап болмас үшін Krisha.kz мамандардан қандай пәтерді нашар сатылатынын және неге инвестициялық тұрғыдан тиімсіз екенін сұрады.

1. Жөндеу жұмыстары жасалмаған пәтерлер

Клиент көбінесе дайын пәтерді қалайды: заманауи жөндеу жұмыстары жасалған және қосымша шығынды қажет етпейтін нұсқаны таңдайды.
Негізгі себептер: ескі құбыр, сымдар, терезелер, есіктер. Кейін осыларға ақша кетеді.

Наталья Калмыкова, АН SWEET HOME 
 — Сатып алушылар ойланып барып шешім қабылдайды: олар пәтердің бағасын ғана емес, жөндеуге кететін болашақ шығынды да есептейді. Жақсы аудандағы жаңармаған пәтер ұзақ сатылады. Сұраныс жаңа үйге немесе екінші нарықтағы дайын баспанаға ауысады.
Пәтерді тез сатқыңыз келсе, екі жол бар: жеңіл жөндеу жұмыстарын жасап, қалпына келтіру немесе бағаға дұрыс жеңілдік қосу. Сатып алушы сіз болашақ шығындарды есепке алғаныңызды түсінуі керек.

2. Ескі тұрғын үй қоры

Қазақстанда әр үшінші мәміле ипотека арқылы жасалады. Әйтпесе сатып алушылардың саны айтарлықтай азаяды.

Қазір банк қаңқалы-қамыс, саман, ағаштан жасалған үйлерді және салынғанына 60 жылдан асқан пәтерге несие бермейді.

Бірнеше жылдан кейін қайта сатуды жоспарласаңыз, үйдің салынған жылын және материалын ескеріңіз: бүгін баға тиімді болып көрінсе де, өтпейтін жылжымайтын мүлік сату кезінде қиындық туғызуы мүмкін.

3. Құжаты дұрыс емес пәтер 

Құжаттағы қате немесе сәйкессіздік сату процесін тежейді. Мыналарды тексеру қажет:

  • меншік құқығын растайтын құжат (сатып алу-сату келісімшарты, мұрагерлік куәлік, сыйға беру, сот шешімі және т.б.);
  • техникалық/кадастрлық паспорт.

Деректер пәтердің нақты жағдайымен және меншік иесімен сәйкес келуі керек.
Пәтер кепілде немесе оған тыйым салынған болса, мәміле жасауға келмейді.
Сондықтан құжаттарды алдын ала реттеу қажет.

4. Қайта жоспарлау заңсыз жасалса

Барлық өзгеріс техникалық паспортта болуға тиіс. Қабырғаның орны ауысса, бірақ құжатта жоқ болса, банк ипотека бермейді, ал сатып алушылардың саны үштен бірге автоматты түрде азаяды.

Қайта жоспарлау заңды болса да, кейбір банк сақтықпен қарайды. Барлығын алдын ала тексерген дұрыс.

5. Ыңғайсыз жоспар

Ауданы үлкен пәтер — жылдам сатылады деген сөз емес. Клиенттер көбіне пайдалы ауданы көп пәтерді таңдайды.

Ыңғайсыз пәтерлер:

  • ұзын дәліз, пайдасыз аймақтар, стандарт жиһаз қою қиын;
  • кішкентай асүй — 6 ш.м және одан аз;
  • біріккен санитарлық торап;
  • балкон немесе лоджияның болмауы.

Пәтер сатып көрмеген болсаңыз және бірдеңе өткізіп аламын деп ойласаңыз, кәсіби мамандарға сенім артуға болады. Крыша Агент қоңыраудан бастап кілт тапсырғанға дейін мәмілені тыныш және қауіпсіз жүргізеді.

6. Бірінші және соңғы қабат 

Көбі бұл нұсқалардан бірден бас тартады:

  • Бірінші қабат — шу, қауіпсіздік, ылғал себеп;
  • Соңғы қабат — шатырдан су ағады және жазда ыстық болады.

Сарапшылардың айтуынша ауласы, кіреберісі таза, шатыры жөнделген пәтерді қарастыруға болады. Бірақ клиент міндетті түрде саудаласады, соны ескерген жөн.

7. Терезедегі көрініс және үйдің жалпы жағдайы

Терезе құрылыс алаңына, автотұраққа, қоқыс орнына қараса, бұл — кемшілік.
Ескі қасбет, ылғал иісі, кіреберістегі қоқыс алғашқы әсерді бұзады.

Мұндай пәтердің бағасын түзеу керек немесе жөндеу жұмыстарын жүргізу қажет. Әлде ПИК/МИБ арқылы қажет жұмыстар жасау керек.

Дмитрий Воронин, АН New Stage Real Estate
 — Көптеген сатып алушы орта қабаттағы пәтер жақсы өтеді деп санайды. Оларды сату оңай, өзіңіз үшін де алуға болады. Жоғарғы қабатты көбінесе басқа қаладан келгендер немесе жастар, ал бірінші қабатты жасы келгендер таңдайды.
Терезедегі көрініс бағаға тікелей әсер етеді. Паркке, көлге немесе қала панорамасына қарайтын жақсы көрінісі бар пәтер әдетте ауданы бірдей нұсқадан қымбат. Көрініс нашар болса тартымдылығы төмендейді. Мұндай пәтерді көбіне нарықтағы бағасынан төмен сатуға болады.

Сарапшылардың ұсынысы

  • Пәтеріңіз өтпей жатса, баға жоғары болмасын.
  • Шарттарды талқылап, саудаласыңыз, сол кезде мәміле тезірек өтеді.

Krisha.kz-те (қосымшада) пәтерді тегін бағалауға болады. Ол нарықтағы бағаны және ұқсас объектілерді көрсетеді. Өз нұсқаңызды сатып алушы ретінде көргенге ыңғайлы.

Пайдалы материалдар:
Пәтерді жылдам сату жолдары: маманның кеңестері
Пәтердің техникалық паспорты: күші жойыла ма, қала ма?
Қазақстанда тұрғын үйге сұраныс шамамен 50 % төмендеді
Тұрғын үй кезегі: тізімді қалай тексеруге болады