Тұрғын үй сатқанда салық қашан төленеді, оны қалай есептеу керек және пәтерді үлестік қатысу шарты (ҮҚШ) бойынша сатып алғандар нені білуге тиіс?

Қандай жағдайда салық төленеді

Мынадай екі жағдай қатар болғанда салық салынады:
пәтерді сатып алған бағадан жоғары сатсаңыз;
мүлікке иелік етудің белгіленген мерзімі әлі өтпесе.

Меншік құқығы 2026 жылғы 1 қаңтарға дейін тіркелген жылжымайтын мүлік үшін бұл мерзім — бір жыл.

Меншік құқығы 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап тіркелсе, мерзім — екі жыл.

Мерзім өтіп кетсе, салық салынбайды. Мерзім әлі өтпеді, бірақ пәтерді сол бағаға немесе арзан сатсаңыз, табыс та, салық та болмайды.

Пәтер ҮҚШ бойынша сатып алынса

Пәтерді салынып жатқанда сатып алып, тұрғын үй кешені пайдалануға берілгенге дейін сатсаңыз, үш жылдық ереже қолданылады.

Мысалы, пәтерді ҮҚШ бойынша 30 млн теңгеге сатып алып, екі жылдан кейін талап ету құқығын 35 млн теңгеге саттыңыз делік. Табыс — 5 млн теңге. Осы сомаға салық салынады.
Үш жыл немесе одан көп уақыт өтсе, салық төлемейсіз.

Маңызды: пәтердің меншік құқығы әлдеқашан рәсімделген болса, мерзім меншік құқығы тіркелген күннен бастап есептеледі. 2026 жылдан бастап жасалған мәміле үшін бұл мерзім — екі жыл.

Иелік ету мерзімін қай күннен бастап есептеу керек

Қарапайым пәтер бойынша мерзім меншік құқығы тіркелген күннен бастап есептеледі. Сатып алу-сату келісімшарты жасалған күн немесе ХҚКО-ға жүгінген күн есепке алынбайды.
ҮҚШ арқылы талап ету құқығын сатқанда мерзім ҮҚШ жасалған күннен бастап есептеледі.

Қанша төлеу керек

Мүлік құны өссе салық салынады (сатып алу бағасы мен сату бағасының айырмасына байланысты).
2026 жылдан бастап:

  • 10% мөлшерлеме — 8500 АЕК-тен (36 762 500 теңге) аспайтын табысқа;
  • 15% — сомадан асқан бөлікке.

Мысалы, 35 млн теңгеге пәтер сатып алып, 80 млн теңгеге саттыңыз. Табыс — 45 млн теңге. Алғашқы 36 762 500 теңгеге 10%, ал қалған 8 237 500 теңгеге 15% салық салынады.

Декларацияны қашан тапсырып, салықты қашан төлеу керек

Пәтер сатылған соң келер жылы тапсырылады: 2025 жылғы мәміле үшін — 2026 жылы, ал 2026 жылғы мәміле үшін — 2027 жылы.

270.00 декларациясын 15 қыркүйекке дейін тапсыру керек, ал салықты 25 қыркүйекке дейін төлеу қажет.
Оны e-Salyq Azamat, «Салық төлеушінің кабинеті» немесе банк қосымшалары арқылы онлайн жасауға болады.

Салықты қалай азайтуға болады

Ең қарапайым жолы — мүлікке иелік ету мерзімі аяқталғанша күту.
Сатып алу күнін және пәтердің құнын растайтын құжаттарды сақтаңыз. Құжаттар жеткіліксіз болса, кей жағдайда пәтердің құнын бағалаушының есебі арқылы растауға болады.

Ең маңыздысы

  • Қарапайым пәтер: меншік құқығы 2026 жылға дейін тіркелсе — бір жыл күту керек; 2026 жылдан бастап тіркелсе — екі жыл.
  • ҮҚШ бойынша талап ету құқығын сату: ҮҚШ жасалған күнге қараймыз. Үш жылдан аз уақыт өтсе, салық үлестік қатысу шартындағы баға мен талап ету құқығын сату сомасының айырмасынан есептеледі.
  • Сол бағаға немесе арзанырақ сатсаңыз: табыс болмайды, салынатын салық та жоқ.