2026 жылғы 1 қазанға дейін пәтер, үй, саяжай және гараж иелері 2025 жыл үшін мүлік салығын төлеуге тиіс. Салық сомасын қалай білуге болады, пәтер ортақ меншікте болса, ерлі-зайыптылардың екеуі де салық төлеуі керек пе, кімге жеңілдік беріледі және салықты төлемеген жағдайда не болатынын түсіндіреміз.

Не үшін салық төлеу керек

Иелігінде қандай да бір жылжымайтын мүлкі бар жеке тұлға салық төлейді:

  • пәтер;
  • жер үй;
  • саяжай;
  • гараж;
  • тұрғын үй кешеніндегі паркинг орны;
  • басқа ғимарат, құрылыс пен үй-жай.

Бұдан бөлек, жер салығы бар. Мысалы, жер үйдің иесі үй мен жер телімі үшін салық төлейді. Екеуі бір төлем ретінде келеді.

Кім салық төлейді

Салықты жылжымайтын мүліктің иесі төлейді. Тұрғын үй бірнеше адамның меншігінде болса, оның қалай рәсімделгені маңызды.

Мүлік үлестік меншікте болса, әр адамның өз үлесі болады, мысалы, ½ немесе ¼. Бұл жағдайда салық әр адамға жеке есептеліп, оның үлесіне сәйкес төленеді.

Мүлік ортақ меншік болса, мысалы, ерлі-зайыптылар пәтерді некеде тұрған кезде сатып алса және нақты үлес болмаса, онда салықты ерлі-зайыптылардың біреуі ғана төлейді.

Маңызды: жылжымайтын мүлік ерлі-зайыптылардың атына рәсімделсе де, салықты біреуі ғана төлейді. Шот екеуінің банк қосымшасына келсе де, оны екі рет төлеудің қажеті жоқ.

Салық сомасы автоматты түрде есептеледі. Оны e-Salyq Azamat қосымшасынан, банктердің мобильді қосымшасынан немесе коммуналдық төлем түбіртегінен білуге болады.

Мүлік салығы қалай есептеледі

Салық базасы — пәтердің немесе үйдің нарықтағы бағасы емес.
Тұрғын үй үшін мемлекеттік «Азаматтарға арналған үкімет» корпорациясы анықтаған баға есепке алынады. Әдетте бұл нарықтағыдан төмен болады. Есеп кезінде нысанның сипаттамасы мен салық заңнамасында белгіленген коэффициенттер ескеріледі.

Салық белгіленген мөлшерлеме бойынша есептеледі. Олар жылжымайтын мүліктің құнына байланысты. Мысалы, құны 2 млн теңгеден аспайтын жылжымайтын мүлік үшін мөлшерлеме — 0.05%, одан жоғары болған жағдайда прогрессивті шкала қолданылады.

Салық сомасына нысанның сипаттамасы әсер етеді: салынған жылы, құрылыс материалы, ауданы және орналасқан ауданы.

Мысалы, Алматының Әуезов ауданындағы 1981 жылы салынған панельді үйдегі ауданы 73 шаршы метр болатын 3 бөлмелі пәтер үшін былтыр 3063 теңге салық салынған.
Ал Бостандық ауданындағы 2016 жылы салынған монолит үйдегі ауданы 82 шаршы метр болатын 3 бөлмелі пәтер үшін салық 4350 теңгені құрады.

Сән-салтанат салығын кім төлейді

Биыл қымбат жылжымайтын мүлікке салынатын салық әлі күшіне енбеді. Қазір 2025 жыл үшін салық бұрынғы ереже бойынша төленеді.
2026 жыл үшін салық төлегенде құны 450 млн теңгеден асатын жылжымайтын мүлікке 2% мөлшерлеме бойынша салық салынады. Оны 2027 жылғы 1 қазанға дейін төлеу қажет болады.

Кім салық төлемейді

Жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалғандар 18 жасқа толғанға дейін мүлік салығын төлемейді.

Кім аз төлей алады

Жеңілдік бар. Ол салықтан толық босатпайды, бірақ тұрғын үйдің құнын төмендетеді, сондықтан салық мөлшері де төмендейді.
Тұрғын үй 1000 АЕК-тен (2025 жылы — 3 932 000 теңге) аспаса, мына азаматтарға жеңілдік беріледі:

  • жалғыз тұратын зейнеткерлер;
  • «Алтын алқа» иегерлері;
  • «Батыр ана» атағын алғандар;
  • «Ана даңқы» орденімен марапатталғандар;
  • Кеңес Одағының Батырлары;
  • Социалистік Еңбек Ері;
  • «Халық қаһарманы» және «Қазақстанның Еңбек Ері» атақтарының иегерлері;
  • «Даңқ» орденінің толық кавалері;
  • «Отан» орденімен марапатталғандар.

1500 АЕК-ке дейін (2025 жылы — 5 898 000 теңге):

  • мүгедектер;
  • Ұлы Отан соғысының ардагерлері және оларға теңестірілгендер;
  • Ұлы Отан соғысы жылдарында тылдағы жанқиярлық еңбегі немесе мінсіз қызметі үшін КСРО орденімен және медалімен марапатталғандар.

Жеңілдік есепке алынбаса, e-Otinish сервисі арқылы қайта есептеу туралы өтініш беруге немесе жылжымайтын мүлік орналасқан жердегі салық органына жүгінуге болады. Өтініште нысанның мекенжайын және жеңілдік беруге негіз болатын құжатты көрсету қажет.

Салықты қалай төлеуге болады

Төлеу мерзімі — 2026 жылғы 1 қазанға дейін.

Салық сомасын мына жолдармен қарап, төлеуге болады:

  • e-Salyq Azamat;
  • банктің мобильді қосымшасы;
  • салық органының кассасы.

Салық төлемесе не болады

Жеке тұлға мүлік салығын уақытында төлемесе, айыппұл салынбайды, бірақ әрбір кешіккен күн үшін өсімпұл бар.

Берешек 1 АЕК-тен асса (2025 жылы — 3932 теңге), іс берешекті өндіріп алу үшін сот орындаушыларға өтуі мүмкін.

Мұндай жағдайда мынадай шаралар қолданылуы ықтимал:

  • банк шоттарына тыйым салу;
  • мүлікке (пәтерге, үйге) тыйым салу;
  • Қазақстаннан шығуға шектеу қою.

Krisha.kz материалынан дәйексөз келтіру үшін редакциядан рұқсат алу қажет. Krisha.kz материалын пайдаланғанда бірінші абзацта міндетті түрде сілтеме болуы керек!