Көбі жылдық мөлшерлемесі 5, 3 немесе тіпті 1 % болатын ипотеканың жарнамасын көріп, банктер расында осындай арзан несие бере ме деп ойланған шығар.
Мұндай бағдарламалар бар. Оларды екінші деңгейлі банктер құрылыс компанияларымен бірлесіп ұсынады.
Бірақ жарнамада айтылмайтын маңызды жайттар бар.

Қазақстанда 1%-дық ипотека бар ма

Иә, бар. Бұл — банк пен құрылыс компаниясының серіктестік бағдарламасы.
Банк тек белгілі бір тұрғын үй кешеніндегі пәтерді несиеге береді. Құрылыс компаниясы болса банкке пайыздық мөлшерлеменің бір бөлігін өтейді. Соның арқасында шарттар тиімді болады.
Сондықтан жарнамаларда жылдық мөлшерлемесі 1–5% ипотека кездеседі.
Дегенмен мұндай төмен мөлшерлеме барлық клиентке қолжетімді емес.

Астарында не жатыр?

Негізгі мәселе — бастапқы жарнаның мөлшері.
Сатып алушы қаншалықты көп ақша берсе, пайыздық мөлшерлеме соншалықты төмен болады.

Мысалы, пәтер құнының 70—80%-ын бастапқы жарна ретінде бергенде банк пайызсыз дерлік бөліп төлеу мүмкіндігін ұсынуы мүмкін. Бірақ бұл әдетте қысқа мерзімге (көбіне 12–18 айға) ғана беріледі.
Осындай шарттарда мөлшерлеме өте төмен.
Бастапқы жарна стандарт 20–30% болса, клиент ипотеканы бірнеше жылға рәсімдесе, мөлшерлеме мүлде басқа болады.
Ол 18—20%-ға дейін жетіп, кәдімгі коммерциялық ипотекадан айтарлықтай ерекшеленбеуі мүмкін.

Яғни, 1%-дық ипотека туралы жарнама көбіне қолында пәтер құнының басым бөлігі бар сатып алушыларға арналған.

Неліктен пәтер қымбатқа түсуі мүмкін?

Тағы бір маңызды жайт бар.
Төмен пайыздық мөлшерлемеге кейде пәтердің бағасы себеп болады.
Құрылыс компаниясы серіктестік бағдарлама арқылы пәтерді нарықтағы ұқсас объектілерге қарағанда қымбат сатуы мүмкін.
Сол кезде несие бойынша пайыз төмен болады, бірақ шаршы метр үшін артық төлейді.
Сондықтан баспана таңдағанда тек мөлшерлемені емес, пәтердің бағасын да салыстырған жөн.

Мысалы, бір тұрғын үй кешеніндегі шаршы метрдің құны 100% төлем жасағанда ипотека арқылы сатып алғандағы бағадан 5–10% төмен болуы мүмкін. Яғни, төмен мөлшерлемеден түсетін пайданың бір бөлігін құрылыс компаниясы көбіне тұрғын үй бағасына қосып қояды.

Банктердің ұсынатын шарттары қандай

Шарт банк пен құрылыс компаниясына байланысты өзгеріп отырады, бірақ көбіне мынадай болады:

  • Мөлшерлеме — 1-18.5% (ЖТСМ — 20%-ға дейін).
  • Бастапқы жарна — 20%.
  • Несие мерзімі — 20 жыл.

Ең төмен мөлшерлеме әдетте бастапқы жарна көлемі жоғары және несие мерзімі қысқа болған жағдайда ғана бар.

Таңдау мүмкіндігі шектеулі

Серіктестік ипотека арқылы кез келген пәтерді сатып алуға келмейді.
Сатып алушы тек белгілі бір банк бағдарламасына қатысатын тұрғын үй кешендерінен ғана баспана таңдай алады.

Кей жағдайда шектеу пәтер түріне қатысты. Мысалы, ипотека тек екі немесе үш бөлмелі пәтерлерге беріледі, ал бір бөлмелі пәтер алуға болмайды.

Қандай жағдайда серіктестік ипотека тиімді

Серіктестік ипотека мынадай жағдайларда тиімді:

  • пәтер құнының басым бөлігін жинап қойғанда;
  • несиені қысқа мерзімде жабуды жоспарлағанда;
  • белгілі бір құрылыс компаниясының немесе нақты тұрғын үй кешеніндегі пәтерді бұрыннан қарап жүрсеңіз;
  • несие бойынша артық төлемді азайтқыңыз келгенде.

Мұндай жағдайда пайыздық мөлшерлеме шынымен төмен болып, қарыз қарапайым ипотекаға қарағанда әлдеқайда тиімді.

Krisha.kz материалынан дәйексөз келтіру үшін редакциядан рұқсат алу қажет. Krisha.kz материалын пайдаланғанда бірінші абзацта міндетті түрде сілтеме болуы керек!